Welk koelsysteem past bij jouw varkensbedrijf?

ZeugenBiggenVleesvarkensHokverrijkingCoppens LivestockBuitendienst Varkens

Koelsystemen varkensstallen

Tijdens de warme zomerdagen is het belangrijk om het klimaat in de stal optimaal te houden voor varkens. Te hoge temperaturen hebben immers een negatieve invloed op de prestaties en het welzijn van de dieren.

  • De voeropname en dus ook de groei bij de vleesvarkens en biggen daalt direct bij hogere temperaturen
  • Zeugen krijgen problemen met de melkgift en vruchtbaarheid
  • Het heeft negatieve gevolgen voor de gezondheid van de dieren

Het koelen van varkensstallen zorgt ervoor dat het klimaat verbeterd tijdens warme dagen.

Korte periode koelen is voldoende

In onderstaande temperatuur tabel is te zien dat er maar tijdens een relatief korte periode gekoeld hoeft te worden. Wanneer het buiten 30-35 graden is en de zon schijnt volop, kun je door straling en een opgewarmde omgeving, staltemperaturen van boven de 40 graden krijgen. Wanneer het in de winter 10 graden vriest, wordt het nergens kouder dan -10 graden.

We mogen de negatieve gevolgen van hitte niet onderschatten, ondanks de geringe tijd per jaar dat er echt gekoeld moet gaan worden.

Koelsystemen in de praktijk

De koelsystemen die zoal in de praktijk gebruikt worden zijn:

  • Grondkanaalventilatie/ grondbuizen
  • Hulpvenitlator
  • Schouderkoeling
  • Nevelkoeling (in- en buiten de stal)
  • Pad-cooling
  • Koeling met bodemenergie
  • Koeling via mechanische koelmachine ( chiller)

We hebben de werking en voor-en nadelen van deze systemen op een rijtje gezet.

Grondkanaalventilatie / grondbuizen

De binnenkomende lucht wordt door of over een koude bodem getrokken. Dit zorgt voor een constant klimaat. Bijkomend voordeel van dit systeem is dat de lucht in de wintermaanden wat opwarmt. Het is wel een vrij dure oplossing.

Hulpventilator

De naam zegt het al, een hulpventilator helpt je met ventilatie vooral in zomerdag bij extreem warm weer en voornamelijk ventilatieplafonds om te voorkomen dat er dode hoeken ontstaan waar geen of nauwelijks frisse lucht komt. Dit systeem wordt vaak gebruikt bij grote groepen dragende zeugen.

Deze meestal grote ventilatoren hangen los in de afdeling/stal en verdelen de frisse binnenkomende lucht door de gehele stal. Het is verstandig om deze op een klimaatcomputer aan te sluiten zodat deze automatisch inschakeld worden bij de ingestelde temperatuur.

Het is dan mogelijk om bijvoorbeeld bij 25 graden in te schakelen met 10% ventilatie en een bandbreedte van 8, zodat deze pas 100% ventileert bij 33 graden. Controleer met een rookproef of het resultaat naar wens is.

Schouderkoeling

De schouderkoeling wordt toegepast bij kraamzeugen. Daarbij stroomt koud water (of koude lucht) onder de ligplaats van de zeug. Hierdoor kan ze beter haar warmte kwijt raken.

Nevelkoeling (in en buiten de stal)

Nevelkoeling wordt als koelsysteem momenteel het meest toegepast in de praktijk. Er zijn twee soorten nevelkoelingen namelijk een lage- en een hoge druksysteem. Beide systemen werken in principe hetzelfde. Door middel van water wordt de warmte aan de lucht onttrokken waardoor de lucht afkoelt.

Lage druk systeem

Dit systeem wordt voornamelijk buiten toegepast. Doordat met een lage druk van zo’n 3-4 bar wordt gewerkt en met een grove nozzle, heb je hier relatief veel water voor nodig. Het wordt hierdoor zeer nat rondom de nozzles. Het koelend vermogen is circa 3 tot maximaal 5 graden.

Het systeem is vrij goedkoop en simpel te installeren.

Hoge druk systeem

Dit systeem werkt met een hoge druk pomp van circa 70 bar. Hierdoor ontstaat een fijne nevel die de binnenkomende lucht zo’n 6 tot 8 graden terug koelt. Afgelopen zomer zelfs tot wel 10 graden.

In de praktijk worden meestal twee soorten nozzles gebruikt. Dit is afhankelijk van hoe de luchtinlaat is gesitueerd op een bedrijf.

Aandachtspunten bij nevelkoeling:
 

  • Let op de luchtvochtigheid in stal. Indien deze te hoog wordt, krijg je weer andere problemen
  • Bij hoge druk koeling eventueel werken met pulsering
  • Laat je goed informeren naar de mogelijkheden. Indien goed aangelegd en berekend op de ventilatie hoeveelheid is het een echte aanrader.

Ervaringen van varkenshouder Willem-Jan de Wit uit Vessem

Vleesvarkenshouder Willem-Jan de Wit houdt vleesvarkens op drie locaties. Thuis in Vessem heeft hij 3600 vleesvarkens op brijvoer, verdeeld over 2 stallen. In Ospel heeft hij op de ene locatie 3600 vleesvarkens op brijvoer en op de andere locatie 1800 varkens op droogvoer.

Willem-Jan: “We hebben op alle locaties een nevellucht koelsysteem geïnstalleerd. In Vessem hebben we sinds drie jaar een buitenkoeling met nevel waarmee we de lucht 6 tot 7 graden kunnen terug koelen. Bij de nieuwe stal zit buiten, net onder de luchtinlaat, de nevelleiding met daarop nozzles bevestigd. Afgelopen zomer is het in deze stal niet warmer geweest dan 33 graden.

De oude stal bestaat uit twee stallen die aan elkaar zijn gebouwd met ertussenin een centrale gang met plat dak waarop luchtinlaat is gemaakt. Hier kan het op een zonnige dag erg warm worden. Dit resulteerde elk jaar in een verminderde groei bij de vleesvarkens. Daarom hebben we in deze luchtinlaat een nevelleiding geplaatst. In deze stal is afgelopen zomer de temperatuur maximaal 36 graden geweest.

De nevelinstallaties gaan automatisch aan als de binnenkomende lucht 23 graden wordt. We gebruiken grondwater om mee te koelen.

    Op de nieuwe locatie in Ospel hebben we moeten kiezen voor binnenkoeling omdat de luchtinlaat op de kopgevel zit. Omdat de koudere lucht niet helemaal tot achter in de stal kon komen en het plafond voorin te nat werd, hebben we een gedeelte van de nevelleiding verderop in stal boven plafond geplaatst.

    Tevens hebben we hulpventilatoren geplaatst op advies van Frans Lemans. Sindsdien werkt het koelsysteem perfect. Het installeren van een koelsysteem is zeker een aanrader.”

      Aanvullend hebben we op deze locatie in Ospel een paar kleine dingen aangepast die zorgen voor een veel beter stalklimaat:

      • De zijkanten van de afdeling zijn dicht gelegd met isolatie platen om een betere luchtstroom te creëren
      • Rondom de koker is 1m2 dicht gelegd. Hierdoor wordt de verse inkomende lucht niet meteen afgevoerd door de koker.
      • Over de gehele lengte afdeling boven het voerpad is een plastic flap geplaats, zodat lucht niet van links naar rechts kan blijven oversteken. Dit veroorzaakte voorheen een onstabiel klimaat
      • Er is een temperatuurvoeler in de ventilatiekoker geplaats omdat hier een constante luchtstroom is. Dit zorgt voor een stabiele aansturing van de ventilatie. Houd er in de klimaatcomputer wel rekening mee dat de temperatuur hoger is in de koker dan in de stal.

      Bedrijfsreportage Willem Jan de Wit

      Pad Cooling

      Een pad-cooling is een raster van kunststof waardoor de lucht wordt gehaald. Dit raster wordt besproeid met water. Dit beproefde koelconcept is gebaseerd op het koelen van lucht door het laten verdampen van water (oftewel adiabatische koeling). De energie die nodig is voor het verdampen, wordt onttrokken aan de lucht. De lucht koelt hierdoor af. Voor een goed koelend resultaat moet je zorgen dat alle lucht via pad-cooling de stal in gaat.

      Het voordeel is dat er geen directe verneveling van water in de stallen plaatsvindt, waardoor er minder kans is op natte plekken in de stal of bovenop het verlaagd plafond.

      Koeling met bodemenergie

      Dit systeem pompt grondwater, met een gemiddelde temperatuur van 12°C, omhoog en stuurt dit rechtstreeks door de lucht/water warmtewisselaars in de luchtinlaat. De energie uit het grondwater wordt hier overgedragen op de binnenkomende lucht. In de zomer wordt de binnenkomende lucht gekoeld naar circa 18-20°C en ontvochtigd. In de winter wordt binnenkomende lucht voorverwarmd naar ca 7 tot 8°C bij een temperatuur van -10°C buiten.

      Let op: Dit systeem werkt alleen als je werkt met grondkanaalventilatie.

      Ervaringen van familie Huybregts uit Reusel

      Familie Huybregts heeft voor een koeling met bodemenergie gekozen om een stabiel klimaat te realiseren voor de kraamzeugen en de zeugen in de dekstal. Ook een gedeelte van hun biggen profiteren mee van dit systeem.

      Familie Huybregts: “Dit systeem werkt goed in combinatie met grondkanaal ventilatie. Er is extra geïnvesteerd in lucht kanalen onder de voerpaden en centrale gangen. De lucht komt via roosters in de centrale gang en gaat dan vervolgens via deurventilatie de afdelingen binnen.

      Op de voerpaden hebben we nog extra schotjes geplaatst om te voorkomen dat binnenkomende lucht achter tegen muur aan botst. Het is een makkelijk werkend systeem waar we erg tevreden over zijn. Je kunt voelen hoe de luchtverversing in de stallen is."

      Koeling via mechanische koelmachine (chiller)

      Een chiller is een machine die koud water maakt. Dit koude water (tussen 6 en 12°C)  wordt gebruikt om, via een lucht/water warmtewisselaar de binnenkomende lucht te koelen. De lucht kan makkelijk gekoeld worden van 35°C naar 18°C. Vanwege de hogere energiekosten wordt deze vorm van koelen nog weinig gebruikt. Als er echter goedkope elektrische energie aanwezig is, door bijvoorbeeld zonnepanelen, dan wordt dit meer en meer een goede oplossing voor her realiseren van het perfecte klimaat.

      Door de hogere energiekosten is deze oplossing met name geschikt voor kraam- en dekstallen. Voor de andere diercategorieën is deze vorm van koeling te duur. Met 1kW aan elektra kan ca 3kW aan koude energie opgewekt worden. Vergelijk dit met een systeem met bodemenergie (bron of een gesloten bodemwisselaar) waar met 1kW elektra circa 40 tot 60kW koude energie opgewekt kan worden.

      Bij vleesvarkens en soms bij biggen wordt dit nu al via vloerkoeling met succes toegepast. Voorwaarde is wel dat er voldoende koel water beschikbaar moet zijn en een buffervat dat gekoeld kan worden. Let wel op dat het water niet te koud gaat worden, want dit geeft stramme varkens (kou op de spieren).

      Welk koelsysteem past bij jouw varkensstal?

      Wil je advies op maat over een geschikt koelsysteem voor uw stal? Neem dan contact op met een van onze varkensadviseurs:

      Klik hier voor de contactgegevens van onze adviseurs


       

      Klimaat tips

      Onze adviseurs hebben veel praktische tips voor u op een rijtje gezet om het klimaat in alle seizoenen van het jaar optimaal te houden.

      Klimaat advies op maat

      Vacature

      Interesse in een uitdagende baan in een boeiende organisatie met uitstekende arbeidsvoorwaarden? Bekijk dan onze vacatures:

      Vacatures


      Wij helpen graag

      Wilt u dat wij contact met u opnemen? Laat hieronder dan uw gegevens achter:

        * verplichte velden